کاربرد ید پایدار در رخدادهای هسته‌ای: کنش‌های حفاظتی پرشتاب و کنش‌های رویاروی

1392/5/1 0:0

این عملیات می‌بایست برای رویارویی با رخداد ”اثرات بر سلامت قطعی شدید“ و نیز ”احتمالی“ مربوط به آسیب‌های پرتویی، براساس استانداردهای بین‌المللی انجام گیرد.
عملیات حفاظتی و کنش‌های رویاروی می‌بایست پرشتاب آغاز شوند وگرنه سودمندی این اقدامات اگر با تأخیر صورت پذیرند، به طور چشمگیری کاسته می‌گردد. در زمان رخداد هسته‌ای، هیچ زمانی برای ارزیابی‌های زمان بر گردهمایی‌ها و دیگر فرایندهای زمان بر موجود نیست و تأخیر‌های ناخواسته موجب در معرض قرار دادن جمعیت خواهد شد و چنانچه این اقدامات به صورت سامان داده شده انجام گیرند می‌توانند از اثرات بر سلامت پرتوها و در بدترین حالت، از اثرات شدید و قطعی بر سلامت آن‌ها، جلوگیری کرد.
این اقدامات براساس دستورالعمل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) شامل موارد زیر می‌باشند:
1/ جداسازی منطقه‌ی آلوده و منبع رادیواکتیو و جلوگیری از مصرف غیر عمدی
2/ تخلیه
3/ پناه‌گیری
4/ حفاظت تنفسی
5/ رفع آلودگی افراد
6/ تجویز یُد پایدار جهت پیشگیری
باید یادآور شد که کاربرد یُد پایدار به عنوان پیشگیری، فقط فرد را بر علیه یُد رادیواکتیو تنفسی و یا بلع شده محافظت می‌کند و از این رو نیاز است که دیگر اقدامات متقابل برای پیشگیری از پرتوگیری بیرونی و مقابله با دیگر رادیو نوکلئایدها صورت گیرد.
اکنون به سه اقدام متقابل برای رویارویی با اثرات یُد رادیواکتیو، توأم با تجویز قرص KIکه شامل تخلیه، پناه‌گیری و کنترل مواد غذایی است می‌پردازیم. باز تأکید می‌گردد که پاسخ ایده آل شامل ترکیبی از این اقدامات متقابل می‌باشد.

تخیله
تخلیه، جابجایی جمعیت یا بخشی از جمعیت از یک منطقه‌ که آلوده شده یا ممکن است با مواد رادیواکتیو آلوده شود، تعریف می‌گردد. این جمعیت به صورت ساماندهی شده راهنمایی می‌شوند که یک منطقه را به صورت فوری برای یک زمان محدود (تا یک هفته) ترک کند. نمی‌بایست تخلیه بیش از یک هفته به طول بیانجامد. معمولاً تخلیه در زمان گذر ابر هسته‌ای انجام نمی‌پذیرد. در چنین زمانی، پناهگاه سازی به عنوان اقدامی میانه به کار برده می‌شود. در بعضی از موارد، تخلیه را در زمانی که مواد رادیواکتیو آزاد می‌شوند و بخش کمی از جمعیت را دچار می‌سازد، در صورتی که بتوان با ایمنی آن‌ها را جابجا کرد، انجام می‌شود.
هدف از تخلیه‌ی منطقه، پیشگیری از پرتوگیری بیرونی و تنفس ابر رادیواکتیو و پرتوگیری بیرونی برخاسته از رادیونوکلئایدهای نشسته بر زمین می‌باشد.
تخلیه دارای این توان است که بتواند فرد را از اکثر و یا حتی تمام میزان دوز دریافتی (چنانچه در هنگامه‌ی پیش از آزادسازی مواد رادیواکتیو یک رخداد انجام گیرد) رهایی دهد.
تخلیه برای کاستن برخورد با مواد یُد رادیواکتیو در مواردی که اندازه و زمان آزادسازی این مواد قطعی نیست، سودمند است. همچنین پس از آزادسازی مواد رادیواکتیو، تخلیه می‌تواند برخورد با رادیواکتیویته نوکلئایدهای نشسته بر زمین را نیز کاهش دهد.
براساس استانداردهای بین‌المللی ایمنی پایه‌ IAEA ، آستانه‌ی تداخلی بهینه‌ی ژنریک 50 میلی‌گری (معادل 5 راد) دوز مؤثر برگشت‌پذیر حداکثر طی یک هفته، جهت انجام تخلیه موقت پیشنهاد شده است. به زبان دیگر، تخلیه در هنگامی انجام می‌شود که این عمل بتواند یک دوز بیش از آستانه را برگشت دهد. عملیات تخلیه در مقایسه با پناه‌گیری و منع برداشت یُد رادیواکتیو، پیامدهای شدیدتر روانی، اجتماعی و اقتصادی را از خود بر جای می‌گذارد.

پناه‌گیری
پناه‌گیری، کنشی جهت دار برای ماندن در درون خانه با درب‌ها و پنجره‌های بسته و خاموش کردن سیستم‌های تهویه برای زمانی کوتاه (چند ساعت تا دو روز) می‌باشد.
هدف پناه‌گیری، کاهش خطر پرتوگیری بیرونی و تنفسی برخاسته از گذر ابر رادیواکتیو و نیز مواد رادیواکتیو نشسته بر روی زمین است.
پناه‌گیری می‌تواند دوزاژ تنفسی ذرات را تا حدود دو فاکتور کاهش دهد ولی این شیوه به دلیل تبادل آرام هوای بیرون و درون، سودمندی خود را بعد از چند ساعت از دست می‌دهد.
پناه‌گیری را ممکن است پیش از آزاد سازی مواد رادیواکتیو، به عنوان تنها اقدام یا احتمالاً توأم با پیشگیری با یُد پایدار و تخلیه پیشگیرانه به انجام رسانید.
پس از آزادسازی مواد رادیواکتیو، پناه‌گیری به عنوان تنها اقدام متقابل در موارد زیر بیشتر مؤثر می‌باشد:
● آزادسازی عمدتاً گازهای بی‌اثر (مانند رادیوایزوتوپ‌های کوتاه عمر)
● آزادسازی که با دوزاژ نسبتاً پایین همراه است.
● در موقعیت هایی که تخلیه از دیدگاه زمانی و مکانی (مانند شرایط بد آب و هوایی) امکان‌پذیر نیست.
در هر صورت، به دلیل کم بودن هزینه و خطر پناه‌گیری، این شیوه در هنگامی که دوزاژ به اندازه‌ی پایین‌تر از حد برای تخلیه است، روشی پذیرفته شده می‌باشد.
براساس استانداردهای بین‌المللی ایمنی پایه IAEA ، آستانه‌ی تداخل بهینه ژنریک برای پناه‌گیری، 10 میلی‌گری دوز مؤثر برگشت‌پذیر در یک هنگامه‌ی نه بیشتر از دو روز است. پناه‌گیری نمی‌بایست بیش از دو روز به طول انجامد. اگر سطح پرتو در بیرون از خانه هنوز بعد از دو روز بالا است، عملیات تخلیه را می‌بایست مدّ نظر قرار داد.
هنگامی که دوز تنفسی برگشت‌پذیر مورد انتظار به تیروئید به مقادیر جدول (11) می‌رسد، می‌بایست عملیات پیشگیری با یُد پایدار را به ویژه در زمانی که یُد رادیواکتیو، بخش عمده‌ی مواد رادیواکتیو آزاد شده می‌باشد را آغاز کرد. در هنگامه‌ی پناه‌گیری، افراد را به آسانی می‌توان برای تجویز قرص یُد پیدا کرد. در حقیقت، پناه‌گیری به طور معمول با تجویز KI توأم می‌شود.
باید در نظر داشت که سودمندی پناه‌گیری بستگی به ویژگی آن و مسیر برخورد با ابر هسته‌ای دارد. برخورد بیرونی با مواد رادیواکتیو را می‌توان تا ضریب ده در ساختمان‌های بزرگ کاهش داد. امّا ساختمان‌های سبک تر سطح حفاظت کمی را از پرتوهای گامای بیرونی از خود نشان می‌دهند. به طور کلی، در یک آزادسازی کوتاه، اکثر ساختمان‌ها می‌توانند دوزاژ تنفسی را با ضریب 2 تا 3 کاهش دهند. با این وجود، باید خاطر نشان کرد که در آزادسازی ادامه‌دار مواد رادیواکتیو، بعد از چند ساعت به صورت آشکار غلظت، در درون ساختمان افزایش یافته و از این رو، از توان کاهش دوزاژ تنفسی در هنگام پناه‌گیری کاسته می‌شود. پس از عبور ابر هسته‌ای نیز در اکثر ساختمان‌ها دوزاژ تنفسی می‌تواند حتی بیشتر از بیرون ساختمان باشد. زیرا مقداری از ابر هسته‌ای در درون ساختمان به تله می‌افتد.
در یک فراگرد کلی، از آنجا که پناه‌گیری در زمانی که رادیوایزوتوپ‌های یُد به عنوان عمده‌ترین اجزاء مواد آزادشده رادیواکتیو هستند، به تنهایی اقدام متقابلی برعلیه خطر سرطان تیروئید نیست و این اقدام را می‌بایست با تجویز یُد پایدار به عنوان پیشگیری توأم کرد. با این کنش، یُد پایدار بر علیه یُد رادیواکتیو تنفسی و پناه‌گیری نیز برعلیه پرتوگیری بیرونی مقابله می‌کنند.

کنترل مواد غذایی
هدف از کنترل مواد غذایی، پیشگیری از مصرف غذاهایی است که در یک رخداد هسته‌ای با مواد رادیو اکتیو آلوده می‌شوند. کاملاً آشکار است که مهمترین راه تماس با یُد رادیواکتیو در رخداد چرنوبیل در بلاروس، فدراسیون روسیه و اوکراین مصرف غذای آلوده (به ویژه شیر) بوده است؛ در حالی که رخداد چرنوبیل نشان داد که در صورتی که از آب انبارها استفاده شود، آلودگی منابع آب آشامیدنی در هنگام آزادسازی مواد رادیواکتیو از راه هوا چشمگیر نمی‌باشد.
در مرحله‌ی نخست اقدام حفاظتی پایه برای رویارویی با آلودگی داخلی از راه گوارشی، از اقدامات لازم در گستره‌‌ی کشاورزی می‌باشد (مانند تغییر تغذیه‌ی حیوانات از چرا به مصرف علوفه‌ی انبار شده همراه با قدغن کردن مصرف خواربار آلوده یا فرآورده‌های کشاورزی تولید شده در مکان‌های آلوده). برای پیشگیری از آلودگی از راه گوارش با یُد رادیواکتیو، کنترل مواد غذایی بر کاربرد یُد پایدار به عنوان پیشگیری، برتری از خود نشان می‌دهد.
امّا باید در نظر داشت که نگهداشتن کودکان و نوزادان از مصرف شیر نیز دارای زیان‌هایی است. از این رو، در بعضی از شرایط، پیش بینی می‌شود که امکان پخش شیر غیر آلوده در میان کودکان و در دسترس قراردادن علوفه‌ی انبار شده را نمی‌توان فراهم کرد. از این رو، در این شرایط، پیاده‌سازی برنامه‌ی تجویز یُد پایدار به کودکان و شیرخواران از اهمیت به‌ سزایی برخوردار می‌شود. برای دیگر گروه‌های جمعیت برداشت شیر از سبد غذایی برای چند روز یک روش بی‌دردسر می‌باشد ولی باید تأکید کرد که جای هیچ بحثی نیست که می‌توان از برنامه‌ی پیشگیری با یُد پایدار به عنوان یک برنامه‌ی جایگزین کنترل مواد غذایی یا اقدامات متقابل در گستره‌ی کشاورزی استفاده نمود.

 

کنش‌های حفاظتی پرشتاب و کنش‌های رویاروی


تاریخ بروز رسانی:   1 امرداد 1392

تعداد بازدید:   ۱

 


چاپ
< >